Problem 1.

Düz bir sahada yapılan sondajda bir kömür tabakasının tavanına A, B, C gibi üç sondaj kuyusunda rastlanmıştır. Bu sondajlarda;

A noktasının yüksekliği 2365 m   sondaj derinliği 426 m
B noktasının yüksekliği 920 m     sondaj derinliği 390 m
C noktasının yüksekliği 1620 m   sondaj derinliği 482 m

A noktasi B noktasının K35ºD sunda ve 2400 m uzağındadır. C noktası B noktasının K40ºB sında ve 1260 m uzağındadır. Buna göre, bu kömür tabakasının doğrultusu eğim yönü ve eğim miktarını bulunuz.

Çözüm 1.

a) Verilen rakamlar sondajlarin yükseklikleri ve sondalama derinlikleridir. Önce ilgili noktalarin toporafik yüksekliklerinden sondalama sonucu kömürün tavanina ulasilan derinlik çikartilir.

A
B
C
2365
920
1620
topografya yükseklikleri (m)
426
390
482
sondalama derinligi (m)

topografya yüksekligi-sondalama derinligi= kömürün tavan yüksekligi

A noktasi için = 2365 - 426 = 1939 m
B noktasi için = 920 - 390 = 530 m
C noktasi için = 1620 - 482 = 1138 m bulunur.

b) Yatay harita plani üzerinde koordinat sistemi ve ölçek uygulanarak A, B, C noktalari yerlestirilir. A ve C noktalari B noktasina göre verildigi için, B noktasi merkez alinir ve islemler buradan baslatilir. B noktasindan K35ºD ya dogru A noktasi 12 cm uzaklikta isaretlenir.

1cm 200 m ise x 2400 m (AB uzakligi) x = 12 cm bulunur 1 cm 200 m ise y 1260 m (CB uzakligi) y = 6,3 cm bulunur.
Ölçege göre alinan AB ve CB mesafelerinden yararlanarak bulunan noktalar birlestirilir ve bir üçgen olusturulur.

c) Baz olarak seçilen B noktasinin alt kisminda bir yatay çizgi alinir (KK'). Daha sonra A,B,C noktalari bu yatay çizgiye izdüsürelerek A', B' ve C' noktalari bulunur.

d) En düsük kotlu olarak verilen B noktasi, 0 m. kotlu kabul edilerek, bu noktanin yüksekligi olan 530 m, diger noktalarin yüksekliklerinden çikartilir. Yani B' = 0 m. ise,

A' noktasi için 1939 - 530 = 1409 m ( A' = 1409 m)
C' noktasi için 1138 - 530 = 608 m ( B' = 608 m)
1939 - 530 = 1409
1138 - 530 = 608

e) Bulunan A' , B' ve C' nokta yükseklikleri ölçege uygun olarak alinip A", B" ve C" noktalari bulunur . B' = 0 m oldugu için B' ile B" noktalari birbirleri ile çakisiktir. Ölçege göre A'A" =7 cm , C'C" =3 cm alinmalidir. Bulunan A", B" ve C" noktalari birlestirilerek yatay çizgi altinda bir üçgen teskil edilir.

f) Çizilen A", B" C" üçgenindeki orta kesimlerde kalan C" noktasindan yatay çizgiye paralel alinir. Bu çizginin A"B" dogrusunu kestiii T' noktasi ile C" noktasi ayni yükseklikteki iki noktadir (Niçin ?, irdeleyiniz). T' noktasini izdüsüm yoluyla AB doðrusuna tasiyalim. Benzer sekilde bulunan T noktasi C noktasi ile ayni yükseklik üzerinde bulunur. Ayni yükseklikte iki noktadan bir dogrultu çizgisi geçeceginden C ve T noktalari birlestirilirse 1138 m degerli dogrultu çizgisi bulunmus olur

g) Dogrultu çizgileri genellikle 100 m ya da, kolayca ifade edilen rakamlarla gösterildigi için, 1138 m ye en yakin 1100 veya 1200 m degerli dogrultu çizgileri bulunmalidir. Bunun için:


12 cm      1409 m (A ve B noktaları arasindaki yükseklik farki) 
x             38 m (1138-1100 isleminden)

x = 0.3 cm alinarak

1100 m degerli dogrultu çizgisi çizilmis olur.

Benzer islemlerle,

12 cm        1409 m ise
y              100 m

y = 0.85 cm hesaplanir.

Daha sonra, y = 0.85 cm alinarak 1200, 1300, 1400 vb. diger dogrultular çizilir

h) Egim yönü dogrultuya dik ve dogrultu çizgilerinin degerlerinin azaldigi yöndedir. Buna göre, egim yönü çizilerek ucuna bir ok isareti konur.

i) Egim miktarini bulmak için önce ölçekten e degeri bulunur. Ölçege göre, e = 0.5 cm ' dir. Daha sonra iki dogrultu çizgisi arasina dik çizilir.

Çizilen dikten dogrultu çizgisi üzerinde e = 0.5 cm alinir. Bulunan noktayla dikin diger ayagi birlestirilerek aradaki αº egim degeri okunur.

j) Dogrultu çizgisi ve egim yönü üzerine koordinat sistemi uygulanarak ߺ ve γº dereceleri bulunur.


Sonuçta;

KߺB dogrultulu kömür tabakasi
GγºB 'ya dogru αº açisi ile yatiyor denir (Ekteki çözümlü sekle bakiniz)



Problemin çözümünü görmek için resme tıklayınız.


 


English French German Italian Portuguese Russian Spanish