İÇİNDEKİLER

Önsöz
Içindekiler
Yapısal jeolojiye giriş

1. KAYAÇLARI ETKILEYEN KUVVETLER VE GERILMELER

1.1 Kuvvet
1.2 Basınç
1.2.1 Hidrostatik basınç
1.2.2 Litostatik basınç
1.2.3 Kuşatılmış basınç

1.3 Gerilme 1.3.1 Kayaçları etkileyen gerilmeler
1.3.1.1 Basınç gerilmesi
1.3.1.2 Çekme gerilmesi 1.3.1.3 Makaslama gerilmesi
1.3.1.4 Burulma gerilmesi
1.3.2 Gerilme elipsoidi
1.3.3 Kayaçlardaki gerilmelerin nedenleri

1.4 Deformasyon
1.4.1 Deformasyon çeşitleri
1.4.1.1 Elastik deformasyon
1.4.1.2 Plastik deformasyon
1.4.1.3 Viskoz akma
1.4.2 Deformasyon elipsoidi

1.5 Kayaçlar ve tektonik yapılarda gerilme-deformasyon ilişkileri
1.5.1 Kayaçlarda gerilme-deformasyon ilişkileri
1.5.1.1 Bir kayacın herhangi bir noktasında oluşan gerilme durumu
1.5.1.2 Kayaçlarda oluşan gerilme bileşenleri
a) Normal gerilme bileşeni
b) Kayma gerilmesi bileşeni
1.5.2 Tektonik yapılarda oluşan gerilme bileşenleri
1.5.2.1 Faylarda gerilme bileşenleri
1.5.2.2 Kıvrımlarda gerilme bileşenleri

1.6 Mohr gerilme daireleri
1.6.1 Mohr dairesi yardımıyla kayaçta oluşan gerilmelerin belirlenmesi
1.6.2 Mohr-Coulomb kanunu

1.7 Kayaçlarda kopma - gerilme ilişkisi

1.8 Kayaçlarda oluşan gerilmelerin belirlenmesi için yapılan deneysel yöntemler
1.8.1 Üç eksenli basınç deneyi

2. ÇATLAKLAR

2.1 Çatlakların özellikleri

2.2 Kayaçlarda kırılmaların nedenleri

2.3 Çatlakların sınıflandırılması
2.3.1 Tektonik kökenli çatlaklar
2.3.1.1 Tektonik kuvvetlerle ilişkilerine göre sınıflandırma
a) Tansiyon çatlakları
b) Makaslama çatlakları
2.3.1.2 Diğer tektonik yapılarla ilişkilerine göre sınıflandırma
a) Kıvrım ekseni ile olan ilişkisine göre çatlaklar
b) Tabaka ile olan ilişkilerine göre çatlaklar
2.3.1.3 Boyutlarına göre sınıflandırma
2.3.1.4 Sıklıklarına göre sınıflandırma
2.3.2 Kökeni tektonik olmayan çatlaklar
2.3.2.1 Kuruma çatlakları
2.3.2.2 Soğuma çatlakları
2.3.2.3 Basınç azalması ile oluşan çatlakları

2.4 Çatlak analizi ve yorumu

 

3. FAYLAR

3.1 Fayların özellikleri

3.2 Faylarda taban - tavan blokları

3.3 Makaslama zonu

3.4 Fay düzlemi

 

3.5 Faylarda kayma şekilleri
a) Translasyonal kayma
b) Rotasyonal kayma

 

3.6 Fayların sınıflandırılması

 

3.7 Eğim atımlı faylar
a) Normal faylar
b) Ters faylar

 

3.8 Doğrultu atımlı faylar
a) Sağ yönlü doğrultu atımlı faylar
b) Sol yönlü doğrultu atımlı faylar 3.6.1.3 Yanal atımlı faylar

 

3.9 Yan (Oblik) atımlı faylar
a) Yan atımlı normal faylar
b) Yan atımlı ters faylar

 

3.10 Fayların mostra görünümlerine göre sınıflandırılması
a) Paralel faylar
b) Kademeli faylar
c) Çevresel faylar
d) Işınsal faylar

3.11 Fayların tabakalara göre sınıflandırılması
a) Tabaka fayları
b) Doğrultu fayları
c) Eğim fayları
d) Diagonal faylar

3.12 Fayların kıvrımlara göre sınıflandırılması
a) Boyuna faylar
b) Enine faylar
c) Diagonal faylar

 

3.13 Faylarda atım

3.14 Faylarda sapma açısı ve net atımın dalımı

3.15 Fay ayrımı (seperasyon)

3.16 Yerkabuğunda gerilmeler ve faylar arasındaki ilişkiı

 

3.17 Fayların oluşum mekanizması
a) Normal fayların oluşum mekanizması
b) Ters fayların oluşum mekanizması
c) Doğrultu atımlı fayların oluşum mekanizması

 

3.18 Fayların gerilme elipsoidi ve deformasyon elipsoidi üzerindeki jeomekanik özellikleri
a) Normal faylar
b) Ters faylar
c) Doğrultu atımlı faylar

3.19 Fayların arazide tanınma kriterleri

4. DOĞRULTU ATIMLI FAY ZONLARI VE JEOLOJIK ÖZELLIKLERI

4.1 Doğrultu atımlı fay sistemlerinin geometrisi
4.1.1 Düz doğrultu atımlı faylar
4.1.2 Bükümlü doğrultu atımlı faylar

4.2 Çek-Ayır havzaların oluşumu
4.2.1 Ana fay atlaması ile oluşan çek-ayır havzalar
4.2.2 Ana fayın bükümlenmesiyle oluşan çek-ayır havzalar
4.3 Doğrultu atımlı fayların dallanması ve örgülenmesi
4.3.1 Birleşen faylar
4.3.2 Ayrılan faylar

4.4 Doğrultu atımlı fay zonlarında oluşan başlıca yapısal deformasyonlar
4.4.1 Eşlenik doğrultu atımlı faylar
4.4.2 Tansiyon çatlakları ve normal faylar
4.4.3 Ters faylar ve bindirmeler
4.4.4 Kademeli kıvrımlar

4.5 Doğrultu atımlı fay zonlarının bazı jeolojik özellikleri

5. KIVRIMLAR

5.1 Kıvrımların geometrik özellikleri

5.2 Kıvrımların sınıflandırılması

5.3 Kıvrımların geometrik sınıflandırması
a) Simetrik kıvrım
b) Asimetrik kıvrım
c) Izoklinal kıvrım
d) Yatık kıvrım
e) Devrik kıvrım
f) Monoklinal kıvrım
g) Silindirik kıvrım
h) Konik kıvrım
i) Kutu kıvrım
j) Zik-zak kıvrım
k) Yelpaze kıvrım

5.4 Oluşum mekaniğine göre sınıflandırma
a) Fleksür kıvrımlar
b) Kesme kıvrımları
c) Düzensiz kıvrımlar

5.5 Morfolojik sınıflandırma
a) Paralel kıvrımlar
b) Benzer kıvrımlar
c) Kademeli kıvrımlar
d) Antiklinoryum, senklinoryum

5.6 Fleuty sınıflandırması

5.7 Izogonal sınıflandırma
a) Benzer izogonlu kıvrımlar
b) Konverjan izogonlu kıvrımlar
c) Diverjan izogonlu kıvrımlar

5.8 Kıvrımların yatay ile olan ilişkilerine göre sınıflandırılması
a) Yatay kıvrımlar
b) Dalımlı kıvrımlar

5.9 Kıvrımların bazı özel Şekilleri
a) Sürüme kıvrımları
b) Dekolman kıvrımlar
c) Disharmonik kıvrımlar
d) Kapalı antiklinal ve senklinaller
e) Diapirik kıvrımlar ve tuz domlar
f) Dom ve havza yapıları

5.10 Bir kıvrımın yeniden kıvrımlanması

5.11 Arazi çalışmalarında kıvrımların belirlenmesi
a) Dere, yol yarmaları ve eğimli yamaçlarda kıvrımların belirlenmesi
b) Mostralar ve jeolojik haritalarda kıvrımların belirlenmesi
c) Kontur diyagramları yardımıyla kıvrımların belirlenmesi

 

5.2 Kıvrım ekseninin ölçülmesi
a) Kıvrım ekseni yatay olan kıvrımlar
b) Kıvrım ekseni dalımlı olan kıvrımlar -

6. KLIVAJ

6.1 Klivajların sınıflandırılması
a) Şistozite
b) Eksen düzlemi klivajı
c) Kırılma klivajı
d) Kesme klivajı
e) Bükülme veya buruşma klivajı
f) Tabakalanma klivajı

6.2 Klivajların ana yapılar ile olan ilişkileri
6.2.1 Klivaj ile kıvrımlar arasındaki ilişkiler a) Tabaka ile klivaj eğimi aynı yönde fakat klivaj eğimi tabaka eğiminden fazla ise
b) Tabaka eğimi dik, klivaj eğimi daha küçük bir değerde ise
c) Tabaka eğimi ile klivaj eğimi aynı yönde ancak tabaka eğimi klivaj eğiminden daha fazla ise

7. ÇIZGISEL YAPILAR

7.1 Lineasyon
7.1.1 Lineasyonların sınıflandırılması
a) Uzamış çakıl ve fosillerin oluşturdukları lineasyonlar b) Mağmatik kayaçlarda birincil akış esnasında meydana gelen lineasyonlar
c) Mineral büyümesi nedeniyle oluşan lineasyonlar
d) Bir eksen etrafında bükülme suretiyle oluşan lineasyonlar
e) Kayma nedeniyle oluşan lineasyonlar
f) Düzlemsel yapıların kesişmesiyle oluşan lineasyonlar

7.2 Lineasyon yönleri

7.3 Budinaj

8. LEVHA TEKTONIĞI

8.1 Levha tektoniğinin tarihçesi

8.2 Yerküresinin iç yapısı ve yerkabuğu
8.2.1 Kabuk
8.2.2 Manto
8.2.3 Çekirdek

8.3 Levha sınırları ve jeolojik özellikleri
8.3.1 Çarpışan levha sınırları
a) Okyanusal levha - kıtasal levha çarpışması
b) Okyanusal Levha - okyanusal levha çarpışması
c) Kıtasal levha - kıtasal levha çarpışması
8.3.2 Ayrılan levha sınırları
8.3.3 Transform levha sınırları

8.4 Levha tektoniği ve depremler

8.5 Levha tektoniği ve volkanlar

8.6 Levha tektoniği ve paleomanyetizma

8.7 Levha tektoniği ve orojenik kuşaklar

8.8 Levha tektoniğini destekleyen bazı jeolojik veriler
8.8.1 Deniz tabanı yayılmasıyla ilgili veriler
8.8.2 Kayaç tipleri ve yapısal benzerlikler
8.8.3 Kıta kayması verileri

8.9 Pangea
8.9.1 Pangea ‘nın parçalanması
8.9.2 Pangea öncesi

8.10 Levha hareketlerine neden olan mekanizma

 

 


9. DÜZLEMSEL ve ÇIZGISEL YAPILAR

9.1 Düzlemsel yapılar
9.1.1 Tabaka düzlemi
9.1.1.1 Tabaka düzleminin tektonik deformasyonu
9.1.1.2 Tabaka düzlemi konumunun belirlenmesi
a) Doğrultu
b) Eğim yönü
c) Eğim miktarı

10.2 Çizgisel Yapılar
10.2.1 Kıvrım ekseninin tektonik konumu
10.2.1.1 Yatay kıvrımlarda kıvrım ekseni
10.2.1.2 Dalımlı kıvrımlarda kıvrım ekseni
a) Gidiş
b) Dalım yönü
1) Dalım yönü ile gidiş aynı yönde
2) Dalım yönü ile gidiş zıt yönde
c) Dalım miktarı

10-11. V - KURALI

10.1 Yatay tabakalarda V kuralı

10.2 Düşey kabakalarda V kuralı

10.3 Eğimli tabakalarda V kuralı
10.3.1 Tabaka eğimi ile vadi eğimi aynı yönde
a) Tabaka eğimi vadi eğiminden büyük ise
b) Tabaka eğimi vadi eğiminden küçük ise
c) Tabaka eğimi vadi eğimi ile eşit ise
10.3.2 Tabaka eğimi ile vadi eğimi ters yönde

11. ORTOGRAFIK ÇIZIM TEKNIĞI

11.1 Mostra problemleri

11.2 Üç nokta problemleri
11.2.1 Üç nokta yöntemiyle tabaka düzlemi konumunun saptanması
11.3 Görünür eğim problemleri

11.4 Kesişen düzlemler ve problemleri
11.4.1 Kıvrım problemleri
11.4.2 Fay problemleri
a) Fayın tek bir tabakayı kesip ötelediği durumlar
b) Fayın iki ayrı tabakayı kesip ötelediği durumlar

 

 

12. STEREOGRAFIK ÇIZIM VE UYGULAMALARI

12.1 düzlemsel ve çizgisel yapıların stereografik yöntemle çizilmesi

12.1.1 Üzerinde çizim yapılacak stereonet ve aydınger kağıdının hazırlanması

a) Düzlemsel yapıların çizilmesi
b) Çizgisel yapıların çizilmesi

12.2 Çeşitli jeolojik problemlerin stereografik projeksiyonla çözümlenmesi
a) Arakesit uygulamaları
b) Çizgisel yapı içeren bir düzlemin gösterilmesi
c) Fay düzleminde ölçülen sapma açısından yararlanarak kayma çiziği konumu belirlenmesi
d) İki çizgisel yapı arasındaki açınının belirlenmesi
e) Iki düzlem arasındaki açının stereografik yöntemle bulunması
f) Aynı düzleme ait Iki görünür eğim yardımıyla gerçek eğim-doğrultu bulunuşu
g) Bir düzlemin herhangi bir yöndeki görünür eğiminin bulunuşu

12.3 Yapıların stereografik projeksiyonla döndürülmesi
12.3.1 Düzlemsel yapıların döndürülmesi
a) Düşey bir eksen etrafından döndürme
b) Yatay bir eksen etrafında döndürme
c) Eğimli düzlemlerin yataya döndürülmesi
d) Düzlemsel yapıların dalımlı bir eksen etrafında döndürülmesi

 

12.3.2 Çizgisel yapıların döndürülmesi
a) Çizgisel bir yapının düşey bir eksen etrafından döndürme
b) Çizgisel bir yapının yatay bir eksen etrafında döndürme

 

12.4 Faylarda asal gerilme yönlerinin stereografik projeksiyonla belirlenmesi
12.4.1 Tabaka düzlemi ölçümlerinden yararlanarak kıvrım eksenlerinin belirlenmesi
a) ß diyagramları
b) B diyagramları

12.5 Odak mekanizması çözümünde stereografik projeksiyon tekniği kullanılması

12.5 Deprem odak mekanizması uygulamaları
12.5.1  Deprem odak mekanizması deprem dalgalarından yararlanma
12.5.2 Fay çeşitlerine göre odak çözümleri
12.5.3 Odak mekanizması diyagramlarının yapılması

12.6 Yamaç ve şev stabilitesi çalışmalarında stereografik çizim tekniği kullanılması
12.6.1 Yamaç ve şev kayması nedenleri
12.6.2 Şevlerde kayma çeşitleri
12.6.3 Kaymanın stereografik analizi

 

 

13. YAPISAL JEOLOJİ UYGULAMALARINDA KULLANILAN BAŞLICA DİYAGRAMLAR

13.1 Kontur diyagramları

13.1.1 Kontur diyagramı yapımında kullanılan malzemeler
13.1.2 Kontur diyagramı hazırlama aşamaları
a) Merkez sayıcının kullanılması
b) Kenar sayıcının kullanılması

13.1.3 Kontur diyagramlarının yorumu
a) Nokta maksimumları yöntemiyle yorumlama
b) Kıvrım kuşağı yöntemiyle yorumlama

13.2 Pi diyagramlar
13.3 ß diyagramlar
13.4 Gül diyagramları

13.4.1 Boş gül diyagramı çizelgesi hazırlanması
13.4.2 Örnek bir uygulama üzerinde gül diyagramı yapımının anlatılmasıı
a) Doğrultu için gül diyagramı hazırlama
b) Eğim yönü için gül diyagramı hazırlama
c) Eğim miktarı için gül diyagramı hazırlama

13.4.3 Gül diyagramlarının yorumlanması

14. YARARLANILAN KAYNAKLAR

 

 


English French German Italian Portuguese Russian Spanish